رادوار: شعر گیلکی

‏نمایش پست‌ها با برچسب شعر گیلکی. نمایش همه پست‌ها

میرزا

اماکی میرزا داریم

چه گوارا نخاییم

گوراب زرمیخه داریم

کوبا نخاییم ،

آی برار آی خاخور

د نوگو میرزا چقد جنگل خوسی

میرزا کی خواب واسی

جنگل نوشو

مردم فریاد ره

گدوک بوشو.

گدوک محل شهادت میرزا و گائوک آلمانی (هوشنگ)

جخطر بدا ناره
هیشکی
تی ناما هنوز
دیلان یاد دارید
مسـعــود
تی یـادا هنوز،
بیده ناره تی مار
بیست و سه سال
خو زاکا ؛
دپرکه جه خواب
او زن هـتـو
کـی دیـنه
تـی خوابه هنوز،
ننه بـمرده بوشو
دق بوکود
جه تی غورصه،
تی جنگ پلاکـه
تی پـئـر نـاصر
بگردن داره هنوز،
بیا بخوان
ایتا دهن آواز
کی تاسیانی داره
بهمن ساز
تی او صدا ره هنوز،
دانم کی خاموشی
خاک جیر
ولی بدان،
ولـا نـه ساسان
زرد ببـه
تی سبز یاد هنوز.

نامـت را کسی نسپارده به فراموشی هنوز
دلها یاد دارند مسـعود ، یادت را هنوز

ندیده مادرت بیست و سه سال فرزندش را
می لرزد وقتی که بینــد ترادرخواب هنوز

مادر بزرگ مــُرد و رفت ز غــُصه ات
ناصر پدرت آویخته بگردنش پلاک جنگت را هنوز

بیا و بخــوان یک دهن آواز
که ساز بهمن دلتنگ صدات هست هنوز

می دانم خاموشی زیر خاک ولی بدان
هیچوقت نمیگذارد ساسان
تا یاد سبز تو زرد شود هنوز.

کاشکی تو بودم ای رفیق

مورجه پلا

گـیـــلـم ، گالــشم

گـیـــلـم ، گالــشم

صفر جان رمضانی ره

نوروز بَل 1582 موبارک

گیــلم گـالـشـم

وَل بیـگیـفته آتشم

جـه دُرفک تا سُمامُوز

لـیـشـه بـدوشـم.

پا می شین چولَ اگر،

دس می شین

زُمخت چاک بوخوردیه

دیل می شین صافَ

آسمانَ آبیه بی وارشم.

خا مرا خوب بدانی

یا مرا دئن نتانی

ایچی واستی بدانی

من هانم کی ایــسم

گیــلم گالشـم.

واژگان گیلکی :

وَل : شعله آتش

لیشه : گوساله ماده یکساله

وارش : باران

نوروز بَل امسال از نگاه صفر علی رمضانی

نوروز بَل در ورگ

تـو بـی تـو

تـو بـی تـو

ایــچــی از خُـودا

اگـر بخـاســته بیــم،

تــو بــی تــو.

ایـــتـا نـاجـــه

گـر بـدیـل بـداشتـه بیــم،

تــو بـی تــو.

مصــــلحــت،

یـــا کــی قــسـمــــت

هــــرچـــی بـــــو،

اونی کی واکاشت مرا

خو هاچینه قول مرا،

تــوبــی تــو .

تـو بودی تـو

گر چیزی از خُدا میخواستم

تو بودی تو.

گر آرزویی بر دل داشتم،

تو بودی تو.

مصـــلحــت،

یا که قـسمـــت

هر چه بود،

کسی که با قولهای بیهوده اش

منو کاشت،

تو بودی تو.

س . و

عید آموندره

عید آموندره

لختی پسر جان،

سرما میانی

کون واسینی

سرد جیگایا تو پسر جان،

ویشتایی کشی

روزا کونی شب،

تی ماره واسی

نان ببری

شب تو بخانه آی پسر جان .

عید آموندره

لختی پسر جان

گول بباغ دره

لختی پسر جان

کرچه ایسکناس

بانکانه مئن پور

تو ناجه داری

ماهی پلایا آی پسرجان.

ناجه

ناجه

کف دست بو نوکودم

فالگیر ویرجام نوشوبوم

تا بدانم کی ای روز

غوربت نانَ چشَمهَ.

ناجه داشتیم

گیلانَ جا پیرَ بَم،

گیل بانو عاشقَ بَم.

گیلانَ کوهُ ، بجاران میان

اسب خاطراتَ هی زین بوکونم،

یا اونَ گرم روز تابستانا

جلد کوترانه موژده بوکونم،

یا بشم میدانَ سَر

تازه بیگیفته ماهی سر

بزنم چکن برارقیمت سر

سَماک حالَ بیگیرم.

زاک بالَ بیگیرم جوما روزان

باغ مُحتشم بشم

کولاه فرنگیَ بیدینم.

** ** **

غوربتم

غوربت نیه نوگوفتنه،

جا نیه تو بیشی

گیلک نیدینی

به مگر

خورشیدا بی نور بیدینی.

بفارسی

آرزو

کف دستم را بو نکرده بودم

پیش فالگیر هم نرفته بودم

تا که بدونم روزی نون غربت را میچشم.

آرزویم این بود

در گیلان پیر بشم

عاشق گیل بانو بشم

اسب خاطراتم را

از کوه و شالیزاران گیلان زین بکنم.

یا در روزهای گرم تابستان

کفتر جلدم را به پرواز درآورم.

یا که برم سر میدون

سر قیمت ماهی ها

با ماهی فروش چونه بزنم.

یا که دست بچه ام را بگیرم

به باغ محتشم ببرمش

کلاه فرنگی* را ببینیم.

** ** **

غربت هم

آنطور که میگن

غربت نیست،

مگه میشه جایی باشی

گیلک نبینی

خورشیدُ بی نور ببینی .

ساسان ورتوان

* کُلاه فرنگی

عمارت کلاه فرنگی در ضلع شمالی باغ محتشم ( پارک شهر رشت ) واقع شده که ساختمانی سه طبقه دارد که به شکل هشت ضلعی بنا شده و یک ضلع آن به زایده مستطیل شکل منتهی شده است.

این عمارت بدستور صادق اکبر محتشم الملک ملقب به سردار معتمد از مالکین گیلان در صدر مشروطیت بنا شده.

عکس کلاه فرنگی از شهرام بشری

رشت

رشت 1

من نانم

کی تانم

دوباره رشتَ بیدینم

سورخه گول

بنفشه گول

خومام جاده بیدینم

عید دم آلبالو آب

سینزده بدر

سبزه به آب

تره سیر باقلا پلا

زواله خواب َ بیدینم.

مرا یاد نیشه

اوسال او پیله ورف

بامان جور ورف پاکونی

امی خانه لوجنک

تنگه سولاخه بیدینم،

چاه سرآب واقوزی

حوض میان غوطه خوری

امی خانه همسایه

خوجه دارابیدینم.

تابستانان ایوان سر خوفتنُ

صوب سر چاندارانَ هوار کشی

اَخ می دیل تنگه حتو

اوشان چانچو میان

تازه چوچاقَ بیدینم.

سُرخبنده* صحرایی

آب لب دوکان داران

سبز میدان مش حسن

روبار لات لُوت زاکانَ بیدینم.

باهاران آلوچه وقت

تابستانان سیاه ولش

گرم باد پاییزَ

کونوس پچانه بیدینم.

آی خـُدا

من کی ده غوربتیم

چند سالَ کی غوربت ایسام

به حتو کی ایتا شب

من رشت خابا بیدینم

می ماره کاس چومانَ بیدینم.

ماه مه 1990

*کوی سُرخبنده از محله های قدیمی و بزرگ شُمال رشت که سابقاً "ساروق بندان " نامیده میشد که مرکزی برای مبادله کالا ها بین رشت ، بندر انزلی و پیر بازار بود که امروز از سه راه تختی تا چهارراه گلسار میباشد ، کوی سرخبنده امروزدربر گیرندةگذرها و محله های چون : دهنة تختی، نفت انبار، سُرخبنده ، راستة صندوق سازان، پل چراغعلی، روبار زیر ، روبار لات ، و پل تختی میباشد.

پاچ لیلی

پاچ لیلی

فـوچه ییم مـی چومه

تا کـی تـرا تنها بیده بیم پاچ لیلی

می تنـهایی میـان

مـی یارا می ورجـا بیده بیم پاچ لیلی

چـومــا وازا کــودیـم

مـی ور نـئســابـی پـاچ لیلی

هیـزارتا درد امـرا

تـو مـرا تنـها بنـابـی پاچ لیلی.

هیـزار افـسوس تــو مـی قــدر نــدانی پـاچ لیلی

هتـو شـم کـی مـرا دِ دِ ن نتـانــی پـاچ لـیلـی*

بفارسی

چشمهایم را میبستم

تا که تنها ببینمت پاچ لیلی

در تنهائیم

یارم را در کنارم میدیدم پاچ لیلی

چشمم را باز کردم

در کنارم نبودی پاچ لیلی

با هزاران درد

تنهام گذاشته بودی پاچ لیلی.

هزار افسوس که قدرم را نداری پاچ لیلی

چنان میروم که هرگز منو نبینی پاچ لیلی*.

*پاچ لیلی ، برداشت دو بیت آخر از ترانه پاچ لیلی احمد عاشورپور .

در زبان گیلکی پاچ به معنی کوتاه است.

ترانه پاچ لیلی با صدای احمد عاشورپور

عاشورپور ره

تو واسی

اون همه گانه و بیگانه میان

تنهایی چوم فوچه بی ؟

هیشکی وا خبر نوکوده لیلی یا؟.

آی لیلی

جان لیلی

بنه نارنج کنار

راه دکف راه میانی

نتانی ؟

سیفید ماهی با بیبی

روخان وربا بیشی .

کللی ،اوی کللی

تو بازم سـِب مانی

سورخه جولی

هیمه وا کی ور بنی ؟

بوشو لاجان تا تانی

جینگه وا خبر نیه

بدانه خون فوکونه.

دریا توفان داره باز

باد و باران داره باز

گیله مردای چی خانه؟

کی اونه درد دیله

بجان هینه ؟

اوی برار

جومه بازار کی ایسا ؟

همه تان را دکفید

سازو نقاره مرا

عالمه خبر بدید

همه جا جار بزنید

هتو فریاد بزنید

نازنین یار دِ بوشو

همه فریاد دِ بوشو.

جان مریم چی بوبوست؟

آهو چومان چی بوبوست؟.

حاج خانم کو ور دری ؟

تو واسی دِ نو دوبی

ترسه آخر بکفی

چوم کی دِ دوسته بوست

روح ور روخان تان دکفی .

گفتگوی اندرونی

دیل بوگوفت:

توقایی ناجه دارم.

عقل بوگوفت:

عاقیل بوبو ،طاقت نارم.

ها میان

مآده به غُرغُر دکفت

دست بپرکست

پــا ؟

نانم چی ره

بوگرُخـت.

بفارسی

دل گفت:

هوس عاشقی دارم.

عقل گفت:

عاقل باش طاقت ندارم.

تو این میان

معده به غُرغُر افتاد

دست لرزید

پــا؟

نمیدونم به چه خاطر

گریخت.

صفر علی رمضانی ره

اونـی کــی ســاز

بدست داره نوازه

صفره،

خنده خنده مرا

لب غونچه کونه

آصفره،

بولبول َ مست َ کونه

آوازه جه،

گیل و گالش اوخان

آصفره .

به فارسی

آن که ساز مینوازد

صَفر است،

با خنده لبش غنچه کند

آقاصفر است،

از آوازش بلبلان

مست میشوند،

پژواک گیل و گالش

آقا صفر است .

تی واستی بو

روز بروز

گوشنگی ناله

گوش کودیم

تی واستی بو ،

درد امرا

درد دیل کودیم

تی واستی بو،

شب تا صُب

تی توقایی

خابَ جه من

فاگیفته بو،

بُخدا نفس می شین

بیجیر بوجور کودی

تی واستی بو .

بفارسی

به خاطر تو بود

روز به روز

ناله گرسنگی را

گوش میکردم

به خاطر تو بود

با درد، درد دل میکردم

به خاطر تو بود

شب تا صبح

عشقت خوابم را

از من ربوده بود

به خدا نفسّم

بالا و پایین میکرد

به خاطر تو بود

بد قول

او روز

ترک دیار

کودان دوبوم

گوش دان دری تو؟

چوما

ارسو دوبو

بُغض مرا

گوفتان دبی تو ،

مرا گوفتی

آیم

صد بار دهم قول ،

هـسا من هیچ

ترا گول زِن دبی

گوش دان دری تو ؟.

آن روز ترک دیار میکردم ، گوشات با منه ؟ / تو چشات اشک بود ، با بُغض میگفتی / صد بار قول میدم که میام /

حالا من هیچ / خودت را گول میزدی ، گوشات بامنه ؟.

تــوبــی

می مار ِ ره » دو سال بوگوذشت«

توبی

می شب توفانی میان

فانوس دریایی توبی

شوروم دکفتـه سحره

صــُب آفتابی توبی،

هیزار هیزار

روز بوگوذشت

چند شب یلدا بوگوذشت

پائیز بوشو

باهار بامو

تک گول گولخانه توبی،

ارسو بچوم

غورصه بدیل

ا دیل دیلداری توبی،

خآب پریشانی میان

قبله آرام توبی

ترا گما، تو هم بدان،

ساسان ِ ره

عزیز ِ دوردانه توبی.

تو بودی

در شب توفانی من

فانوس دریایی تو بودی

صبح آفتابیه

سحر مه گرفته ام تو بودی،

هزاران روز گذشت

چندین شب یلدا گذشت

پائیز رفت ، بهار آمد

تک گُل گلخانه تو بودی،

اشک تو چشات

غُصه تو دلت

دلدار ِ دلم تو بودی،

در خواب ِ پریشانی

قبله آرام تو بودی

بتو میگم تو هم بدونی،

برای ساسان

عزیز و دُردانه تو بودی.

ساسان ورتوان

چی ره ؟

تی چوم سیاه بو

می بخت چی ره ؟

تی نقل دراز بو

می راه چی ره ؟

سرنوشت می رافا ایسا

در پوشت،

تو بوگو

در میانه

فوکوردسته چی ره ؟.

چرا ؟

چشمهایت سیاه بود

بخت من چرا ؟

داستانت

بی پایان بود

راه من چرا ؟

سرنوشت

در انتظارم ایستاده

پشُت در،

بگو ؛ درگاهی

چرا فرو ریخته ؟

ساسان ورتوان

فرامرز دعایی

فرامرز دُعایی ره

من کی دانم

ای روز آیی

تی دیل پور از ترانه به

هیزار تا گول بدست داری

تی لب پور از فسانه به

بازم دینی جوانیه

تی عُمر و زندگانیه

بازم دینی باهارانا

گیلان شالیزارانا

اگر بایی تو پا گیری

تومام عاشقانَ

دست تو حنا گیری،

اگر بایی اگر بایی.

برای فرامرز دُعایی

من میدونم

روزی خواهی آمد

با دلی پُر از ترانه

با دستانی پُر از گُلُ

لبی پُر از افسانه

باز هم جوانی و

عُمر و زندگانیت

را خواهی دید،

باز هم بهاران و

شالیزاران ِ گیلان را خواهی دید

اگر بیایی دوباره جوانه خواهی زد

دست تمام عاشقان را

حنا خواهی گرفت،

اگر بیآی اگر بیآی.

ساسان ورتوان

دانمه

با هیزار دورود گیلکانه، گیل آوائی ره

دانمه

تی دیله نازکا بوسته

جه جودائی دانمه

هاچینه واهیله بوست

جه چوم براهی دانمه

آه تی شین عالمه دیلا

دورسانه غوربت مئن

غوربتَه هیزار قشنگی مرا

گیلان نیدینی، من دانمه

ساسان ِ هیزار ببه

ایتا گیل آوائی نیبه

مرحمت کوچیکترانه

تو داری، من دانمه.

ساسان ورتوان

برای آستارا جگر گوشه گیلان

آستارا آستارا
چی ره حرفه کی ترا
گیلان جا دورا کونید
چوم بینایا دس دسی

مابقی

کوچه

هیزار دفه

بایم بشم

او تنگه کوچه جا

جه پا دنکفم

تی سایه عطرا بوکشم،

پور زماتیه

تی کوچه سنگفرشه

دئنه ناجه دارم.

برگردان به فارسی

کوچه

هزار دفعه

از آن کوچه تنگ

گذر کنم

از پا نمی افتم

عطر سایه ات را بو میکشم،

خیلی وقته

آرزوی دیدن

سنگفرش کوچه ات را دارم.

ساسان ورتوان